|
|
|
Καταρράκτης Νέδα
|
O ναός του
Επικούριου Απόλλωνα
Νοτιοδυτικά της Ανδρίτσαινας, σε
ένα επιβλητικό και άγριο ορεινό τοπίο, βρίσκεται ο μεγαλοπρεπής
ναός του Επικούριου Απόλλωνα, ένας από τους μεγαλύτερους ναούς
της Αρχαιότητας.
Ο ναός βρίσκεται σε απόσταση 14 χλμ. νότια της Ανδρίτσαινας, σε
υψόμετρο 1.130 μ., επάνω στο όρος Κωτίλιο. Στην τοποθεσία αυτή,
που στην αρχαιότητα ονομαζόταν Βάσσες (που σημαίνει μικρά
πλατώματα σε βράχους), οι κάτοικοι της γειτονικής Φιγάλειας
είχαν ιδρύσει, από τον 7ο αι.π.Χ., ιερό του Απόλλωνος Βασσίτα,
τον οποίο και λάτρευαν με την προσωνυμία του Επικουρίου-
συμπαραστάτη στον πόλεμο ή στην αρρώστια. Το επίθετο Επικούριος
δόθηκε την εποχή των πολέμων με τους Σπαρτιάτες γύρω στο 650
π.Χ.
Ο ναός του Απόλλωνος στο ιερό των Βασσών αποτελεί ένα από τα
καλύτερα σωζόμενα μνημεία της κλασικής αρχαιότητας.
Συγκεκριμένα, είναι ο καλύτερα διατηρημένος ναός μετά το ναό του
Ηφαίστου στην Αθήνα. Από όλους τους ναούς της Πελοποννήσου,
ύστερα από το ναό της Τεγέας, θα μπορούσε αυτός να πάρει την
πρώτη θέση για το κάλλος του μαρμάρου και το αρμονικό σύνολο.
Χτίστηκε το 420-400 π.Χ. στη θέση ενός παλαιότερου, αρχαϊκού
ναού. Ο περιηγητής Παυσανίας, που επισκέφτηκε και θαύμασε το
μνημείο στα μέσα περίπου του 2ου αιώνα μ.Χ., αναφέρει ως
αρχιτέκτονά του τον Ικτίνο. Η θέση που κατέχει ο ναός στην
ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής είναι ξεχωριστή, καθώς
συνδυάζει με ιδιοφυή τρόπο τα αρχαϊστικά στοιχεία, που υπαγόρευε
η τοπική θρησκευτική παράδοση, με τις τολμηρές ανανεωτικές ιδέες
του δημιουργού του. Είναι δωρικός
περίπτερος, με προσανατολισμό
Β.-Ν και διαστάσεις 14,48x38,24μ. στο επίπεδο του στυλοβάτη.
Η υπερβολικά στενόμακρη κάτοψη της περίστασης, ο αριθμός των
κιόνων (6x15 αντί του κανονικού για την εποχή 6x13) και η
διάταξή τους (μεγαλύτερα μετακιόνια διαστήματα στις στενές
πλευρές) είναι αρχαϊκά χαρακτηριστικά και παραπέμπουν σε
συγκεκριμένο πρότυπο: το μεγάλο ναό του Απόλλωνος στους Δελφούς.
Συνυπάρχουν όμως αρμονικά με προοδευτικά γνωρίσματα της ώριμης
κλασικής αθηναϊκής αρχιτεκτονικής, όπως είναι η λεπτότητα των
κιόνων, το χαμηλό ύψος της κρηπίδας και του θριγκού και η
ευρυχωρία του προδόμου και του οπισθοδόμου. Η μεγάλη πρωτοτυπία
του μνημείου έγκειται στη διαμόρφωση του εσωτερικού του.
Στο σηκό υπάρχει η ιδέα της κιονοστοιχίας κατά τις τρεις
πλευρές, όπως στον Παρθενώνα και το ναό του Ηφαίστου (Θησείο)
στην Αθήνα, όμως οι κίονες στις μακρές πλευρές δεν είναι
ελεύθεροι. Εκφύονται από τους τοίχους ως λεπτά εγκάρσια
χωρίσματα (ανάλογα με εκείνα του αρχαϊκού ναού της Ήρας στη
Ολυμπία), που απολήγουν σε ιωνικούς ημικίονες με ιδιότυπα
κοινόκρανα και βάσεις. Στη στενή πλευρά του σηκού, απέναντι από
την είσοδο, ο ελεύθερος κίονας (ίσως και οι δύο τελευταίοι, στην
ίδια γραμμή με αυτόν, ημικίονες) έφερε το πρώτο στην ιστορία της
αρχιτεκτονικής κορινθιακό κιονόκρανο.
Η κιονοστοιχία στήριζε ιωνικό θριγκό με ανάγλυφη ζωφόρο, που
περιέτρεχε εσωτερικά και τις τέσσερις πλευρές του σηκού. Είχε
μήκος 31 μ. και οι 23 πλάκες της, με σκηνές αμαζονομαχίας και
κενταυρομαχίας, βρίσκονται από το 1814 στο Βρετανικό Μουσείο.
Πίσω από τον ελεύθερο κορινθιακό κίονα, στη θέση του κλειστού
αδύτου άλλων ναών, δαιμορφώνεται ένας κλειστός χώρος, που
επικοινωνεί μεν ελεύθερα με το σηκό, "βλέπει" όμως για
θρησκευτικούς λόγους προς ανατολάς, με μια πόρτα που ανοίγεται
προς το ανατολικό πτερό. Όλα αυτά τα στοιχεία συνέτειναν στην
ανάδειξη του εσωτερικού χώρου και αποτέλεσαν καινοτομίες που
έμελλε να επηρεάσουν αποφασιστικά την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής
στους επόμενους αιώνες.
Ο ναός είναι χτισμένος από τοπικό ασβεστόλιθο. Μαρμάρινα ήταν τα
κιονόκρανα του σηκού, ορισμένα μέρη της οροφής και της στέγης
και ο γλυπτός διάκοσμος. Η ερείπωση άρχισε από τα ρωμαϊκά
χρόνια, πρώτα από τους ανθρώπους και ύστερα από τους σεισμούς.
Γλυπτά του διάκοσμου του ναού, μεταξύ των οποίων και
Αμαζονομαχία, βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Βρεττανικό Μουσείο.
Η ζωφόρος του ναού είναι ένα πραγματικό αριστούργημα
αποτελούμενη από εικοσιτρείς μαρμάρινες πλάκες, από τις οποίες
οι έντεκα δυτικά παρίσταναν κενταυρομαχία (Λάπηθες - Κένταυροι)
και οι έντεκα ανατολικά αμαζονομαχία (Αθηναίοι - Αμαζόνες). Η
κεντρική στο βάθος παρίστανε τον Απόλλωνα που με τη συνδρομή της
Αρτέμιδος, έκανε να επέλθει η δικαιοσύνη, που διαταράχτηκε από
τους αίτιους των φοβερών μαχών (Κενταύρους - Αμαζόνες).
Πρόκειται για πραγματικό αριστούργημα που η ζωντάνια και η
έκφραση των μορφών, καθώς και η συνταιριασμένη πλοκή των σκηνών,
το κατατάσσουν στους καλύτερους γλυπτικούς διάκοσμους της
αρχαιότητας. Δυστυχώς τα μοναδικά αυτά γλυπτά της ζωφόρου του
Επικουρείου Απόλλωνα, κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας έγιναν
αντιληπτά από Ευρωπαίους αρχαιοκάπηλους και εκλάπησαν. Σήμερα το
μεγαλύτερο μέρος τους κοσμεί τις προθήκες του Βρετανικού
μουσείου, αλλά και του μουσείου του Λούβρου και του Μονάχου.
Μέσα στο ναό υπήρχε και μεγάλο (12 πόδια) χάλκινο άγαλμα του
Απόλλωνα το οποίο κατά τις μαρτυρίες του Παυσανία, όταν ιδρύθηκε
η Μεγάλη Πόλις μεταφέρθηκε και τοποθετήθηκε εκεί, μπροστά από το
τέμενος του Λυκαίου Διός.
Σήμερα, ο ναός διατηρείται στη μορφή που έλαβε με τις εργασίες
αναστήλωσής του από την Αρχαιολογική Εταιρεία, στις αρχές του
αιώνα. Από το 1965, και συστηματικά από το 1982, το Υπουργείο
Πολιτισμού έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της συντήρησης και
προστασίας του μνημείου. Το στέγαστρο, που προστατεύει το
ευαίσθητο οικοδομικό υλικό από τις ακραίες καιρικές συνθήκες της
περιοχής, το αντισεισμικό ικρίωμα και οι άλλες εγκαταστάσεις
είναι προσωρινά, για όσο διάστημα απαιτήσουν οι σωστικές
εργασίες.
Η πρόσβαση στον αρχαιολογικό χώρο του ναού μπορεί να γίνει από
την Κυπαρισσία Καλό Νερό Πλατάνια, την Μεγαλόπολη, μέσω
Καρύταινας, και από την Κρέστενα της Ηλείας
μέσω Ανδρίτσαινας.
Οι πρώτες αναστηλώσεις και οι σημερινές προσπάθειες
 Η
πρώτη προσπάθεια αναστήλωσης του ναού πραγματοποιήθηκε το 1902
υπό τον Π. Καββαδία και κράτησε έξι χρόνια. Το 1965 ο ναός
παθαίνει μεγάλες ζημιές από τον καταστρεπτικό σεισμό που έπληξε
την περιοχή. Τον ίδιο χρόνο γίνονται οι πρώτες σωστικές
παρεμβάσεις ενώ τον επόμενο ένας κεραυνός δημιουργεί νέα
προβλήματα στο μνημείο, το οποίο πλέον κινδυνεύει άμεσα αφού
έχουν έχουν πάρει κλίση οι κίονες και ολόκληρο το κτίριο έχει
παραμορφωθεί.
Το 1970 δημιουργείται η Επιτροπή Συντήρησης του Ναού Επικούρειου
Απόλλωνος. Κατά τη δεκαετία 1985-1995 η Επιτροπή προχώρησε
σε τέσσερα βασικά μέτρα προστασίας του ναού. Δημιούργησε ένα
προστατευτικό στέγαστρο πάνω το ναό, έλαβε αντισεισμικά μέτρα,
απομάκρυνε τα όμβρια ύδατα και έλαβε μέτρα προστασίας από τους
κεραυνούς.
Του Ιούνιο του 1997 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μετά από
μια μαραθώνια συζήτηση αποφάσισε να προχωρήσει σε ουσιαστικά
έργα στερέωσης και αποκατάστασης του ναού. Συγκεκριμένα
αποφάσισε ότι το μνημείο για να σωθεί πρέπει να διαλυθεί, να
υπάρξει καταβίβαση των επιστυλίων και μεταφορά των κιόνων
προκειμένου να ενισχυθεί η θεμελίωση, και να συντηρηθούν τα
2.000 αρχιτεκτονικά μέλη, που θα κατέβουν.
Μετά παρέλευση τριών ετών αδράνειας - παρά το γεγονός ότι ο ναός
εκινδύνευε πλέον με κατάρρευση - το Κεντρικό Αρχαιολογικό
Συμβούλιο ξανασυνεδρίασε (Σεπτέμβριος 2000) παρουσία της ΕΣΝΕΑ.
Στη συνεδρίαση υπήρξαν διαφωνίες και διατυπώθηκαν διαμετρικά
αντίθετες απόψεις περί του τρόπου στερέωσης και αποκατάστασης
του ναού. Τελικά αποφασίστηκε κατά πλειοψηφία να εγκριθεί “κατ
αρχήν” η μελέτη για επέμβαση στο βόρειο πτερό του ναού, με την
“πιλοτική” μετακίνηση της βορειοδυτικής γωνιάς του, δηλαδή των
τεσσάρων επιστυλίων και των τριών κιόνων του και τη διάλυση της
κρηπίδας όπου εδράζονται.
Η Αρχαία Μεσσήνη είναι μια από τις σημαντικές σε μέγεθος,
μορφή και διατήρηση πόλεις της αρχαιότητας, που έχει ακόμη πολλά
να προσφέρει. Δεν διαθέτει μόνον ιερά και δημόσια οικοδομήματα,
αλλά και οχυρώσεις επιβλητικές και κατοικίες και ταφικά μνημεία.
Διαθέτει, εκτός των άλλων, το σπάνιο προνόμιο να μην έχει
καταστραφεί ή καλυφθεί από νεότερους οικισμούς και να βρίσκεται
σε ένα κατ´ εξοχήν μεσογειακό αλώβητο φυσικό περιβάλλον. Το
φυσικό αυτό περιβάλλον συνδυάζει την ορεινή μεγαλοπρέπεια των
Δελφών και τη χαμηλή παραποτάμια γαλήνη της Ολυμπίας, με τον
δεσπόζοντα γυμνό ασβεστολιθικό όγκο της Ιθώμης, όπου η ακρόπολη,
και την χαμηλή εύφορη κοιλάδα γύρω από την αρχαία πόλη. Φτάνει
κανείς εκεί οδικώς από Αθήνα ακολουθώντας την οδική αρτηρία
Κορίνθου - Τριπόλεως - Μεγαλοπόλεως - Καλαμάτας ή την οδική
αρτηρία Κόρινθος - Πάτρα- Πύργος - Κυπαρισσία - Μελιγαλάς. Από
την Ολυμπία η διαδρομή
διαρκεί με το αυτοκίνητο
λιγώτερο από μία ώρα.
Την Αρχαία Μεσσήνη προστάτευε, από τα βορειοανατολικά, σαν
φυσικό τείχος το όρος Ιθώμη.
Την υπόλοιπη πόλη περιτριγύριζαν πανίσχυρα τείχη μήκους περίπου
9,5 χλμ, που μπορεί κανείς να τα θαυμάσει ακόμα και σήμερα.
Κατηφορίζοντας από το χωριό
Μαυρομάτι, συναντούμε το Μουσείο. Περνώντας μέσα από
αμπέλια και ελαιώνες, βλέπουμε δεξιά το χώρο του θεάτρου της
αρχαίας Μεσσήνης με τους επιβλητικούς αναλημματικούς τοίχους και,
αριστερά, την Κρήνη Αρσινόη. Συνεχίζοντας σε ένα στενό μονοπάτι,
αντικρύζουμε αριστερά την Αγορά και, αμέσως μετά, τον
Ιερό χώρο
του Ασκληπιείου.
Όλα τα οικοδομήματα της Μεσσήνης έχουν τον ίδιο προσανατολισμό
και εντάσσονται μέσα στον κάνναβο που δημιουργείται από
οριζόντιους (με κατεύθυνση Ανατολή-Δύση) και κάθετους (με
κατεύθυνση Βορρά-Νότου) δρόμους. Το πολεοδομικό αυτό σύστημα
είναι γνωστό ως ιπποδάμειο, από τον αρχικό εμπνευστή και
δημιουργό του αρχιτέκτονα, πολεοδόμο, γεωμέτρη και αστρονόμο του
5ου αιώνα π.Χ., τον Ιππόδαμο από τη Μίλητο. Αξιοσημείωτο είναι
ότι το προκαθορισμένο αυτό σχήμα που στηρίζεται στις αρχές της
ισονομίας, της ισοπολιτείας και της ισομοιρίας, στις αρετές
δηλαδή του δημοκρατικού πολιτεύματος, και χαρακτηρίζεται από
ακραίο γεωμετρισμό, προσαρμοζόταν κάθε φορά στις ειδικές
γεωμορφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες του τόπου, ενταγμένο
αρμονικά στο φυσικό περιβάλλον.
Η βασική ιδέα του ιπποδάμειου πολεοδομικού συστήματος που
πηγάζει από το ιδεώδες της δημοκρατίας είναι: όλοι οι πολίτες να
έχουν ισομεγέθη και εξίσου κατάλληλα οικόπεδα και να έχουν
πρόσβαση στα δημόσια και ιερά οικοδομήματα, στους κοινόχρηστους
δηλαδή χώρους, που επιβάλλονται με τις μνημειακές τους
διαστάσεις και τον πλούσιο διάκοσμο.
 Πάνω
σε αυτές ακριβώς τις αρχές
οικοδομήθηκε το 369 π.Χ. από τον Θηβαίο Επαμεινώνδα και
τους Αργείους συμμάχους του η νέα πρωτεύουσα της αυτόνομης
Μεσσηνίας, που οφείλει το όνομα της στην πρώτη μυθική προδωρική
βασίλισσα της χώρας, τη Μεσσήνη, κόρη του αργείου βασιλιά Τρίοπα
και σύζυγο του Λάκωνα Πολυκάωνος.
Στη βασίλισσα Μεσσήνη αποδίδεται κατά την παράδοση και η ίδρυση
του ιερού του Διός Ιθωμάτα στην κορυφή της Ιθώμης (Παυσανίας
4.26-33). Ο
Παυσανίας μας πληροφορεί επίσης ότι ήδη επί της βασιλείας
του Γλαύκου (10ος αι. π.Χ.) η Μεσσήνη θεοποιείται και λατρεύεται.
Αναδείχθηκε σε μια από τις κύριες θεότητες της πόλης μαζί με τον
Δία Ιθωμάτα στα ελληνιστικά χρόνια (3ος-2ος αι. π.Χ.), όταν
κατασκευάστηκε το Ασκληπιείο, όπου συλλατρεύτηκε με τον Ασκληπιό,
χθόνια επίσης θεότητα και συνδεόμενη ιστορικά με το προδωρικό
παρελθόν της χώρας.
|
Irida Resort
I
|
Epikourios Apollon Temple
|
Distances from Kalo Nero to Platania
24 km, to Ancient Figaleia
25.5 km, to Epicurious Apollo-Vassai
45 km, to Andritsaina 54
km, to Karytaina 60 km.
|
Ηλιοβασίλεμα
στο Irida Resort Καλό Νερό
|
Nedas the famous river that travels you to the Greek mythology or the way of your dreams.
Generally driving distances are small and a cultural excursion can perfectly be combined with a
You can taste over 50 specialties according the Greek Mediterranean cuisine.
Staying in Kalo Nero is a unique chance for holidays in the country of Gods, Greece, near all major, archaeological and historical places like Olympia,
Ithomi, Mystras, Monemvasia. Kalo Nero Avlonos Kyparissias is a favourite with both locals and visitors thanks to its traditional Greek taverns that serve local specialties, like rost small pig, a wide variety of sea food.
Irida Resort
Kalo Nero Kyparissia
Tel: +302761071386 Fax:+302761071377
Mobile: +30 6979793436/+30
6979793804
email: info@iridaresort.gr
Επικοινώνησε μέσω Skype:
|
|
Irida
Resort
