Το Λέπρεον, που βρίσκεται 5 χλμ. ανάντη από τη Θολό, στη μέση του νέου δρόμου Πύργου-Κυπαρισσίας, θα συναντήσετε σε πλούσια βλάστηση με πολλά νερά που τρέχουν από παντού, το χωριό Στροβίτσα που πρόσφατα ονομάστηκε Λέπρεον. Μετά την αρχική διασταύρωση φτάνετε στην είσοδο του χωριού και από εκεί ξεκινά η διαδρομή σας αριστερά (Βόρεια), τσιμενταυτοκινητόδρομος που οδηγεί στην Ακρόπολη της Αρχαίας Λεπρέου. Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται σε λόφο με υπέροχη θέα στον κόλπο του Κυπαρισσιακού, όπου αφού απολαύσετε, μπορείτε να δείτε τις ασβεστολιθικές δωρικές στήλες και το βωμό στην είσοδο του Ναού, που έφερε στο φως ο αρχαιολόγος Ν. Γαλουρής το 1970. Ψηλότερα θα δείτε μέρος των ελληνικών και μακεδονικών τειχών και μια μισοθαμμένη πύλη της πόλης. Στο Λέπρεο θα βρείτε επίσης τον Ναό της Δήμητρας. Επίσης και τον Ναό του Λευκαίου Διός, ο οποίος δεν υπήρχε όταν πέρασε από εκεί ο Παυσανίας.
Ο Ναός της Δήμητρας είναι κτισμένος στο νότιο τμήμα της ακρόπολης του αρχαίου κλασικού Λέπρεου, σε αναβαθμό που βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο αυτής και επιβλέπει τη δυτική θάλασσα, ενώ στα νότια και ανατολικά του βρίσκονται η κοιλάδα του ποταμού Νέδα και η οροσειρά προς τον Ναό του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες. Μνημονεύεται από τον Παυσανία, ο οποίος αναφέρει ότι ήταν κτισμένος από πλίνθους λάσπης και δεν είχε λατρευτικό άγαλμα.
Ο Ναός είναι δωρικό περίπτερο με 6 x 11 κολόνες. Έχει πρόναο με κολόνες εν παραστάσι, σηκό χωρίς εσωτερική κιονοστοιχία, χωρίς οπισθόδομο. Είναι κατασκευασμένος από ασβεστόλιθο, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για τη νεώτερη φάση του τείχους της πόλης. Από το ναό σώζονται η ευθυντηρία, ο στυλοβάτης του σηκού και διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη (σπόνδυλοι κιόνων, κιονόκρανα, θραύσματα επιστυλίου). Η είσοδος στο Ναό γινόταν μέσω τριών βαθμίδων. Οι σπόνδυλοι των κιόνων φέρουν είκοσι ραβδώσεις και μερικοί διατηρούν ίχνη λευκής βαφής. Οι μετόπες ήταν αδιακόσμητες, ενώ η στέγη είχε κεραμίδια.
Η χρονολόγηση του Ναού βασίζεται αποκλειστικά στην αρχιτεκτονική, όπως αυτή είναι γνωστή από άλλες ανακαλύψεις. Μπορεί να συγκριθεί με Ναούς που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή και ιδιαιτέρως με το κατάστιχο των Ολυμπία και ο Ναός στα Μάζια. Θα πρέπει να χρονολογείται στις πρώτες δεκαετίες του 4ου αιώνα. π.Χ.
Η πόλη ιδρύθηκε από τους απογόνους των Αργοναυτών, τους Μινύες, όταν εξόριστοι από τη Λήμνο βρέθηκαν κάποτε στην Τριφυλία, όπου κατοικούσαν οι Καυκώνες, και ίδρυσαν διάφορες πόλεις. Η Λέπρεον ήταν η κυριότερη και οι κάτοικοί της έδωσαν σφοδρές μάχες για την ανεξαρτησία της Τριφυλίας από τους Ηλείους κατακτητές. Η ακρόπολη της Λέπρεον βρισκόταν στα βόρεια του χωριού και εκεί υπήρχε ένας όμορφος δωρικός ναός από ασβεστόλιθο. Η πόλη ονομάστηκε από τον ιδρυτή της Λέπρεο, ανιψιό του Αυγεία.
ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΛΕΠΡΕΟΝ
Η Ακρόπολη της Αρχαίας Λεπρέο ήταν από τις εντυπωσιακότερες της Δυτικής Πελοποννήσου και οι ανασκαφές (1853-1940) αποκάλυψαν ευρήματα και ενδείξεις από την κλασική, ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή. Η περιοχή της Αρχαίας Λεπρέο κατοικούνταν από τη Νεολιθική εποχή (6.000 – 2.700 π.Χ.). Η μεγάλη άνθηση παρατηρείται στην περίοδο μετά το 1900 π.Χ. Στους χρόνους του Παυσανία (2ος αιώνας μ.Χ.) η πόλη είχε παρακμάσει και ο Παυσανίας αναφέρει: “Επ” εμοί δε ουδέν εστι μνημείον επισήμως ουδέ ιερόν, εκτός του Δήμητρος, και τούτο δε ατεχνώς πεποιημένον». Ωστόσο, τα ευρήματα στον Ναό της Δήμητρας είναι εντυπωσιακά.
Αξιοσημείωτος είναι επίσης ο Μύθος του Ήρωα Λέπρεως, ο οποίος τόλμησε να αμφισβητήσει τον Ηρακλή σε διαγωνισμό πολυφαγίας και υπερβολικής κατανάλωσης ποτών. Νίκησε τον Ηρακλή και αυτό τον ενθάρρυνε να ζητήσει από τον Ηρακλή μονομαχία, κατά τη διάρκεια της οποίας έχασε τη ζωή του. Προς τιμήν του, ο τόπος ονομάστηκε προς τιμήν του.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ
Η αρχαία ακρόπολη του Λέπρεου βρίσκεται στις νότιες πλαγιές του όρους Μίνθη, και βόρεια του ποταμού Νέδα. Η μεγάλη στρατηγική του σημασία στους αρχαίους χρόνους οφειλόταν στη θέση του, ελέγχοντας τις χερσαίες οδούς που οδηγούσαν από τη Μεσσηνία στην Ηλεία, από το Ιόνιο στην Αρκαδία. Γι“ αυτό διεκδικήθηκε κατά περιόδους από τους Μεσσήνιους, τους Λάκωνες και τους Αρκάδες, αλλά κυρίως από τους Ηλείους. Ήταν η σημαντικότερη πόλη της Τριφυλίας και πρωτοστάτησε στους αγώνες ανεξαρτησίας των τριφυλιακών πόλεων κατά των Ηλείων. ”Το χέρι του Λέπρεου μόνο του Τριφυλίας» συμμετείχε στη μάχη των Πλαταιών και το όνομά του γράφτηκε στο βάθρο του αγάλματος του Ολυμπίου Διός.
