Το κάστρο της Μέθονης είναι ένα από τα σημαντικότερα σύνολα ελληνικών οχυρώσεων στον χώρο. Το κάστρο καταλαμβάνει ολόκληρη την νοτιοδυτική ακτή του Πηλίου, με εξαιρετικό φυσικό λιμάνι, το οποίο κατά τον μεσαιωνικό χρόνο ήταν σταθμός στο δρόμο των προσκυνητών προς την Αγία Τράπεζα και των πλοίων με φορτίο από τη Δύση προς τη Δύση. Η ακμή του κάστρου βρίσκεται στην Ενετική περίοδο (13ος-15ος αιώνας).

Στην αρχαιότητα, η Μέθονη ήταν γνωστή με το όνομα Πενδασό. Ο Όμηρος την αναφέρει ως μία από τις επτά πόλεις που ο Αγαμέμνονας προσέφερε στον Αχιλλέα για να την κατευνάσει και να την πείσει να επιστρέψει τα χρήματα από τη μάχη (Ιλιάδα, Ι, 149-153). Ο Παυσανίας (Μεσσηνιακό IV, 35, 1) και ο Στράβων (Γεωγραφία 8, 359-360) την αποκαλούσαν Μόθωνη και την ταυτίζουν με την ομηρική πόλη. Το χαρακτηριστικό είναι η αναφορά του Θουκυδίδη για τα ασθενή οχυρωμένα τείχη της πόλης τον 5ο αιώνα, η μορφή και η έκταση των οποίων παραμένουν άγνωστες μέχρι σήμερα.

Methoni_Castle1

Κάστρο Μηθονίου1

Στις ρωμαϊκές εποχές η πόλη έγινε αυτόνομη υπό τον αυτοκράτορα Τραϊάνο και ενισχύθηκε με καλύτερες οχυρώσεις. Ο Πουσανιας αναφέρει τον Ναό της Αθηνάς Ανεμοτίδος και το ιερό της Αρτέμιδος, ενώ η πόλη διατηρούσε νομίσματα με απεικονίσεις του λιμανιού. Κατά την πρώιμη χριστιανική περίοδο, το λιμάνι της Μηθώνι άνθισε ως εμπορικό κέντρο και σταθμός ανεφοδιασμού για τα πλοία. Κατά την Μεσαιωνική Βυζαντινή περίοδο, μια σειρά από σφραγίδες που χρονολογούνται από τον 9ο έως τον 13ο αιώνα μας παρέχουν πληροφορίες για τις κυβερνητικές και εκκλησιαστικές υπηρεσίες στην πόλη.

Οι Ενετοί εμφανίζονται για πρώτη φορά στην ιστορική σκηνή τον 11ο αιώνα, όταν απολαμβάνουν προνόμια στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων σε διάφορες λιμενικές πόλεις της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένης της Μέθονης. Με την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους το 1204 (Σταφροφόρια), η Μέθονη θα δοκιμάσει την κυριαρχία της. Η Φράγκικη περίοδος θα διαρκέσει έως το 1206, όταν η Μέθονη καταλήφθηκε από τους Ενετούς και μια συνθήκη που υπογράφτηκε το 1209 εξασφάλισε την κυριαρχία τους στην πόλη.

Κατά την πρώτη περίοδο της Βενετικής ζωής στη Μεθώνη οργανώθηκε σύμφωνα με τα συμφέροντα της Βενετίας.

Η πόλη ενισχύθηκε και εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο, ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως αναγκαία στάση για όλα τα βενετσιάνικα πλοία που ταξίδευαν προς την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η ακμάζουσα περίοδος για τη Μητονή έληξε τον Αύγουστο του 1500, όταν, μετά από μια αιματηρή πολιορκία, κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς. Η πρώτη περίοδος της οθωμανικής κυριαρχίας θα διαρκέσει μέχρι το 1686, όταν η πόλη πολιορκήθηκε από τους Μοροζίνι και επέστρεψε στην κατοχή των Βενετών. Το 1715, οι Οθωμανοί έγιναν για δεύτερη φορά κατόχοι της Μητονής, η οποία αυξήθηκε ο πληθυσμός της και το εμπορικό κίνημα στο λιμάνι.

Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης το κάστρο της Μηθώνης δεν κατακτήθηκε από τους Ελληνικούς αντάρτες, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες, λόγω της αντίστασης του οχυρωμένου οθωμανικού πληθυσμού. Το 1825 αποβιβάστηκε στην πόλη του Ιμπραχίμ και εγκαταστάθηκε στο κάστρο, το οποίο έγινε η βάση επιχειρήσεων για τους Αιγυπτίους κατά τη διάρκεια της εκστρατείας τους στο Πελοπόννησο. Οι Αιγύπτιοι παραδόθηκαν χωρίς μάχη το 1828 στην αποστολή των Γάλλων υπό την ηγεσία του Στρατηγού Μάζον. Η οικιστική περιοχή μεταφέρθηκε εκτός των τειχών και το οικόπεδο της πόλης και το κάστρο που για αιώνες ήταν το κέντρο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της πόλης είναι εγκαταλειμμένα.

Το λιμάνι και το κάστρο της Μέθοκας εδώ και αιώνες αποτελούν σημαντικούς γεωπολιτικούς κόμβους για τους αντίστοιχους ιδιοκτήτες τους, για το οικονομικό εμπόριο και τις μεταφορές των ταξιδευτών στη Μεσόγειο και για τους προσκυνητές στην Αγία Τριάδα.

Methoni_Castle

Κάστρο Μηθώνι

Το Κάστρο της Μέθοκας — έκτασης περίπου 93 στρεμμάτων — αποτελείται από δύο τμήματα. Νότια βρίσκεται η πόλη, περιτριγυρισμένη από απλές τείχη με πύργους σε τακτά χρονικά διαστήματα, ενώ στο βόρειο τμήμα, το οποίο είναι πιο αμυντικό λόγω της ευπαθούς του κατάστασης, αναπτύχθηκε το οχυρό της πόλης, κατοικία του περιστασιακού στρατιωτικού διοικητή. Τα δύο τμήματα διαχωρίζονται από ένα ενδιάμεσο χαμηλό τείχος, ενισχυμένο με πέντε πύργους.

Τα τείχη του οχυρού προστατεύονται από ένα ευρύ τάφο και στηρίζονται από δύο τείχη που κυριαρχούν στην βόρεια πλευρά του κάστρου. Στη μέση της ίδιας πλευράς, η κύρια πύλη εισόδου αποτελείται από ορθογώνια ασβεστοκονίαμα και διαθέτει περίτεχνες διακοσμήσεις των πιλώνων. Το κάστρο διαθέτει και άλλα έξι πύλες, τρεις εκ των οποίων βρίσκονται στην πλευρά του λιμανιού. Οι περισσότερες από τις πόρτες άνοιγαν στον ισόγειο πύργο και προστατεύονταν από καταφράγες και πυροβόλα.

Τα τείχη του κάστρου αποτελούνται από ακατέργαστα πέτρωμα με ισχυρό γύψο και διαθέτουν πύργους, οι οποίοι είναι προσβάσιμοι από το διάδρομο που οδηγεί στον διάδρομο του διαβόλου, ο οποίος βρίσκεται μέσα στα δύο τμήματα του κάστρου. Τα τείχη ενισχύθηκαν σε διαστήματα με πύργους, οι περισσότεροι εκ των οποίων διατηρούνται σε πολύ χαμηλή υψομετρική θέση. Ανάλογα με τις ανάγκες και την εξέλιξη της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής για την αντιμετώπιση των νέων απαιτήσεων του πολεμικού αθλήματος, τα τείχη ενισχύθηκαν ή ξαναχτίστηκαν.

Στο εσωτερικό του κάστρου φυλάσσονταν διάφορες κατασκευές. Στο κεντρικό τμήμα, γνωστό ως η “Πλατεία των Όπλων”, βρίσκεται το Ι.Β. Τραβεσφλουρίδιο, ένας ναός με μονοκατασκευασμένο ξύλινο ταράκο, πιθανότατα κτισμένος κατά τη βενετσιάνικη περίοδο.

Η περιοχή γύρω από και σε επαφή με τον δυτικό τοίχο αποτελείται από ένα μικρό τετράγωνο κτίριο με πυραμιδικό περίβλημα, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την αποθήκευση πυρομαχικών και χρονολογείται από την πρώτη Ενετική περίοδο. Στο κύριο διάδρομο του κάστρου σώζονται δύο οθωμανικά λουτρά, αποτελούμενα από αρκετές θολωτές αίθουσες, η καθεμία με διαφορετικές χρήσεις (σκαμνί, ζεστή αίθουσα και ζεστή αίθουσα). Σύμφωνα με τις πληροφορίες, χρονολογείται από την πρώτη περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας. Στο κοντινό σημείο διατηρείται η βάση του μιναρέ ενός τζαμιού που έχει τώρα υποστεί ζημιές. Το τζαμί χτίστηκε στο χώρο μιας βασιλικής, των εξωτερικών τοιχών της οποίας ενισχύθηκαν με πυργίσκους. Ίσως πρόκειται για την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.

 

Το αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό της Μέθονης είναι το Μπούρτζι, ένα μικρό φρούριο πάνω από τη θάλασσα, χτισμένο σε ένα μικρό νησί στα νότια του κάστρου. Αποτελείται από έναν οκταγωνικό πύργο, ο οποίος περιβάλλεται από ένα χαμηλό οκταγωνικό τείχος. Ο πύργος είναι κατασκευασμένος σε δύο επίπεδα και είναι καλυμμένος με μια σπειροειδή στέγη. Το ισόγειο καταλαμβάνει ένα τετράγωνο υδροφόρο δοχείο. Η σκάλα οδηγεί στους δύο τρούλους του περιμετρικού τείχους και στον ανώτερο όροφο του πύργου, ο οποίος αποτελούσε ένα δωμάτιο με ένα πυροβόλο γύρω του. Οι εσωτερικές τοίχοι διακρίνονται από δοκούς που στηρίζονται σε τέσσερα ξύλινα δάπεδα, τα οποία σήμερα έχουν καταστραφεί. Η κατασκευή του φρουρίου ξεκίνησε λίγο πριν από το 1500 από τους Ενετούς και ολοκληρώθηκε από τους Οθωμανούς τον 16ο αιώνα.

Η Μπούρτιζι ήταν μέρος του ναυμαχικού οχυρού της Μηθώνης και χρησίμευσε για πολλούς σκοπούς με το πέρασμα του χρόνου: χρησιμοποιήθηκε ως έδρα της φρουράς για τον έλεγχο του λιμανιού και ως φάρος, φυλακή και καταφύγιο για τους κατοίκους σε περιόδους πολιορκίας.

Τα περισσότερα στοιχεία για το κάστρο της Μέθονης προέρχονται κυρίως από ταξιδιώτες και προσκυνητές που χρησιμοποιούσαν το λιμάνι ως απαραίτητο κόμβο στη διαδρομή τους, καταγράφοντας τις εντυπώσεις τους, καθώς και από ζωγράφους και χαρτογράφους που επιδίωξαν να απεικονίσουν το κάστρο, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες.

Μεθώνη (Νομός Μεσσηνίας) Τηλ.: +30 27230 31255

Μερίδιο: