Η επικράτεια της Μπάσαης βρίσκεται μεταξύ της Αρκαδίας, της Τριφυλίας και της Μεσσήνης, στις δυτικές πλαγιές του όρους Κωτιλιώνα, κοντά στην αρχαία πόλη Φιγαλέα. Το βουνό είναι διασπασμένο από ρεματιές (βασάι), που δίνουν το όνομά του στο μέρος. Σε αυτό το άγριο, βραχώδες τοπίο, στα 1131 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, οι κάτοικοι της Φιγαλέας ίδρυσαν ένα ιερό προς τιμήν του Απόλλωνα. Ένας ιερός δρόμος συνέδεε το ιερό με την πόλη, περίπου δεκατρείς χιλιόμετρα μακριά. Το ιερό κυριαρχούσε από ένα από τα πιο επιβλητικά μνημεία της αρχαίας Ελλάδας: ο ναός του Απόλλωνα Επικουρίου, του οποίου ο λαός είχε θελήσει να τον τιμήσει μετά τον θάνατο του το 659 π.Χ., καθώς και λόγω της αποτροπής της εξάπλωσης της πανδημίας κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο Απόλλωνας ονομάζεται επίσης ‘βασίτα’ σε επιγραφή από αυτόν τον χώρο.

Epikourios Apollo Temple-Vasses

Ναός Επικούριου Απόλλωνα-Βάσσες

 

Η ιστορία του ιερού της Μπάσαης συνδέεται με τις στρατιωτικές δραστηριότητες της Φιγαλέας και με τον διαρκή αγώνα μεταξύ Αρκάδων και Σπαρτιάτων. Οι πρώτοι πάντα στάθηκαν στο πλευρό της Μεσενίας στις πολέματά της εναντίον της Σπάρτης. Ο χώρος κατακτήθηκε για πρώτη φορά κατά την Αρχαϊκή περίοδο. Ο αρχαιότερος ναός του ιερού χτίστηκε στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ., και γύρω από αυτό αναπτύχθηκε ένα μικρό οικισμό. Πολλοί Μεσενιοί μπορεί να βρήκαν καταφύγιο στη Μπάσαη μετά την φυγή από την πατρίδα τους μετά τη Σπαρτική νίκη του 650 π.Χ. Πολλοί προσκυνήτριες προσφορές αυτής της περιόδου βρέθηκαν στο έδαφος της κορυφής γύρω από τον ναό. Συμπεριλαμβάνονται τερακότα, αγαλματίδια, μεταλλικά αγαλματίδια ανθρώπων και ζώων, κοσμήματα, η χελώνα-κυψέλη του λυρικού οργάνου και πολλά όπλα, τόσο αληθινά (από σίδηρο) όσο και προσκυνήτριες (από χαλκό). Η προσφορά όπλων ενδέχεται να υποδηλώνει ότι κατά τα πρώτα χρόνια του ιερού ο Απόλλωνας λατρευόταν κυρίως ως θεός πολέμου. Ανασκαφές μεταλλουργίας από την Αρχαϊκή περίοδο βρέθηκαν επίσης κοντά στον ναό. Αν και η προκλασσική ιστορία των κτηρίων του ναού είναι αβέβαιη, είναι πιθανό ότι ο αρχαίος ναός ανακαινίστηκε τουλάχιστον μία ή δύο φορές μεταξύ 600 και 500 π.Χ. Σε τοποθεσία του χώρου ανακαλύφθηκαν διάφορα αρχιτεκτονικά τεμάχια που ανήκουν σε αυτές τις φάσεις. Ο επιβιώνων κλασσικός ναός του Ικτίνο προσδιορίστηκε περίπου το 420 π.Χ. Οι αρχαίες λατομείες που παρείχαν το οικοδομικό υλικό για τον ναό βρίσκονταν στα βόρεια και βορειοδυτικά του χώρου.

Epikourios Apollo Temple-Vasses-Sklirou

Ναός Επικούριου Απόλλωνα-Βάσσες-Σκληρού

 

Η Άρτεμις και η Αφροδίτη λατρεύονταν επίσης στην περιοχή αυτή, σε ένα ξεχωριστό ιερό στην υψηλότερη κορυφή του Όρους Κωτίλιου. Η Δήμητρα, επίσης, λατρευόταν εδώ, αν και το ιερό της δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί. Το ιερό στην κορυφή του Όρους Κωτίλιου πιθανότατα ιδρύθηκε από φτωχούς Φιγαλέας που ζούσαν στις Βάσσες. Οι ναοί του εγκαταλείφθηκαν τον τρίτο αιώνα π.Χ., σε αντίθεση με το ιερό του Απόλλωνα, το οποίο παρέμεινε σε χρήση κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους, όπως δείχνουν τα σφραγισμένα κεραμίδια που χρησιμοποιήθηκαν για την επισκευή της στέγης του ναού. Ο Παυσανίας επισκέφθηκε το ιερό τον δεύτερο αιώνα μ.Χ. και περιέγραψε τα μνημεία και την ιστορία τους (8, 41, 7-10), ιδιαίτερα αυτό του ναού του Απόλλωνα. Στους επόμενους αιώνες το ιερό εγκαταλείφθηκε και υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμούς.

 

Ο χώρος, απομονωμένος και απρόσιτος, παρέμεινε εγκαταλειμμένος μέχρι τον 18ο αιώνα, όταν εντοπίστηκε από τον Γάλλο αρχιτέκτονα J. Bocher. Από τότε πολλοί διάσημοι ταξιδιώτες επισκέφθηκαν τα Βάσε και, το 1812, έγιναν η πρώτη ομάδα αρχαιολογικών ανασκαφών επιστημόνων, οι οποίοι απέκτησαν άδεια από τον Βελί Πασά, Τούρκικο διοικητή του Πηλίου, από τότε η Ελλάδα ήταν υποδουλωμένη από τους Τούρκους.

Έπειτα βρέθηκαν 23 πλάκες από το εσωτερικό ζωφόρο του ναού, μοναδικά αριστουργήματα γλυπτικής, οι οποίες μεταφέρθηκαν σε άλλα μέρη των γλυπτών από το ναό στην ακτή της Ιωνικής Θάλασσας και από εκεί στη Ζάκυνθο.

Epicurios Apollon Temple_Vasses3

Ναός Επικούρειου Απόλλωνα Σημαία

Το 1815 ήρθε το Βρετανικό Μουσείο, όπου το φρίζ έμεινε στην κατοχή του μετά την παραίτηση του Βελί Παχά στα μέτρα που ζητούσε για τα ευρήματα, σε σύγκριση με την ελάχιστη χρηματική αποζημίωση. Η λεηλασία του ιονικού φρίζ είχε ως αποτέλεσμα έντονες αντιδράσεις και ακόμη και ο Άγγλος ακαδημαϊκός Χρ. Μούλερ την περιέγραψε ως πράξη βανδαλισμού, παρόμοια με εκείνη του Λόρντ Έλγκιν. Η περίοδος αυτή, ωστόσο, αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης για τις πρώτες μελέτες, λεπτομερείς σχεδιαγράμματα που σήμερα αποτελούν πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την κατάσταση του μνημείου εκείνης της εποχής. Από τότε, πολλοί επιστήμονες ασχολήθηκαν με την έρευνα και μελέτη των μνημείων του ιερού. Από το 1902, η Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία διεξάγει συστηματικές έρευνες και από το 1982 με συνέπεια

Ναός Επικούρειου Απόλλωνα

Epicurios Apollon Temple_Vasses

Ναός Επικούρειου Απόλλωνα Σημαία

Το γυμνό, βραχώδες τοπίο Βάσσες είναι ένας από τους μεγαλύτερους και πιο επιβλητικούς ναούς της αρχαιότητας, αφιερωμένος
Ο Επικούριος Απόλλωνας. Χαρακτηρισμένο ως ο τόπος πρωτότυπων ιδεών τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό του σχεδιασμού, το καθιστά το μοναδικό
μνημείο στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής. Ο Παυσανίας, μάλιστα, τον θεωρεί δεύτερο μετά τον πελοποννησιακό ναό της Τεγέας σε ομορφιά και αρμονία (8.41.8). Η κατασκευή του τοποθετείται το 420-400 π.Χ.

Epicurios Apollon Temple_Vasses

Ναός Επικούρειου Απόλλωνα Σημαία

Μερίδιο: